اخبار شهرستان تربت حیدریه

شانزدهمین نشست علمی کتابخانه حسینیه ارشاد با موضوع «سامانه های نوین آبیاری و بهره وری آب در ایران» برگزار شد.
در این نشست علمی که با سخنرانی مهندس احمد طبایی همراه بود، این کارشناس ارشد آبیاری و زهکشی با اشاره به کمبود منابع آب شیرین جهان، گفت: بیش از ۷۰ درصد سطح کره زمین را آب فرا گرفته است اما تنها حدود ۳ درصد از این حجم را آب های شیرین و قابل آشامیدن تشکیل می دهد که بیش از ۹۰ درصد از این آب شیرین هم به صورت منجمد در دو قطب زمین و نیز یخچال های کوهستانی قرار گرفته و در عمل قابل استفاده نیست.
او پراکندگی نامتوازن و غیریکنواخت منابع آب شیرین در جهان را از دیگر مشکلات پیش روی انسان ها در ارتباط با تامین آب مورد نیازشان دانست و اظهار داشت: در برخی از مناطق بیابانی جهان چندین سال هیچ بارشی اتفاق نمی افتد در حالی که برخی مناطق دیگر همچون چراپونچی در خلیج بنگال سالانه حدود ۲۶۴۰۰ میلیمتر بارش دارند.
طبایی با بیان اینکه متوسط بارندگی در ایران حدود ۲۴۰ میلیمتر در سال است، خاطرنشان کرد: ۲۸ درصد از سطح کشور بارندگی کمتر از ۱۰۰ میلیمتر دریافت می کنند. ۴۷ درصد بین ۱۰۰ تا ۲۵۰ میلیمتر و ۱۶ درصد هم بین ۲۵۰ تا ۵۰۰ ملیمتر بارندگی دارند. فقط ۸ درصد از مساحت کشور دارای بارندگی بین ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ میلیمتر (در دامنه متوسط جهانی) است و یک درصد هم بیش از ۱۰۰۰ میلیمتر بارش دریافت می کند.این کارشناس مسایل آب، مساحت تقریبی بیابان های ایران را حدود ۴۵۰ هزار کیلومترمربع خواند و یادآور شد: ایران به لحاظ ویژگی های خاص اقلیمی و موقعیت جغرافیایی از سرزمین های خشک و نیمه خشک جهان است که از نظر طول و عرض جغرافیایی با کمربند بیابانی جهان مطابقت دارد.
او افزود: مطابق آمار وزارت نیرو، از مجموع ۱۳۰ میلیارد متر مکعب آب تجدیدشونده که سالانه در اختیار کشور قرار می گیرد، در حدود ۳۰ تا ۳۵ میلیون متر مکعب آن مهار نمی شود. اما از ۹۵ میلیارد متر مکعب منابع آبی مهار شده، بخش کشاورزی به تنهایی در حدود ۹۲ درصد آن را مصرف می کند. ۶ درصد به بخش شرب اختصاص می یابد و در حدود ۲ درصد هم نصیب صنعت و پارک ها و فضای سبز می شود.
طبایی با بیان اینکه ایران از نظر سطح زیر کشت آبیاری رتبه پنجم جهان را دارد و تقریبا ۹۸ درصد محصولات غذایی تولیدی خود را از اراضی آبی تامین می کند، مساحت اراضی آبی ایران را حدود ۸ میلیون هکتار عنوان کرد. او روش های آبیاری را به ۲ دسته سطحی و تحت فشار تقسیم کرد و توضیح داد: در روش های آبیاری سطحی، آب در اثر نیروی ثقل در مزرعه به حرکت در می آید در حالی که در روش های تحت فشار، این آب در داخل لوله ها و در اثر فشار پمپ حرکت کرده و توسط آبپاش ها یا قطره چکان ها در اختیار گیاه قرار می گیرد.
طبایی با اشاره به انواع سیستم های آبیاری سطحی از جمله آبیاری کرتی، آبیاری نواری و آبیاری فارو، ویژگی شاخص این روش ها را عدم نیاز به وسایل و دستگاه های پیچیده و نیز دانش فنی زیاد توصیف کرد که باعث می شود به راحتی از سوی کشاورزان به کار گرفته شوند.
او در عین حال تاکید کرد: هرچند که سیستم های تحت فشار در مقایسه با سیستم های سطحی به سرمایه گذاری و هزینه اولیه بیشتری نیاز دارد اما مزیت های نسبی آن سبب می شود که در درازمدت منافع بیشتری نصیب کشاورزان و بالتبع اقتصاد کشور شود.این کارشناس مسایل آب مهمترین امتیاز روش های آبیاری تحت فشار نسبت به روش های سطحی را راندمان بالاتر و بهره وری بیشتر در مصرف آب عنوان کرد و گفت: متوسط راندمان سیستم های آبیاری سطحی در ایران حدود ۳۵ درصد است، در حالی که این عدد برای آبیاری بارانی در حدود ۷۰ درصد و برای آبیاری قطره ای بیش از ۹۰ درصد است.طبایی انواع سیستم های آبیاری بارانی را شامل سیستم های کلاسیک، دستگاه آبفشان غلطان (ویلموو)، دستگاه آبفشان قرقره ای (تفنگی)، دستگاه آبفشان دوار (سنتر پیوت) و دستگاه آبفشان خطی (لینیر) دانست و در مورد ویژگی ها و نحوه کار هریک به اختصار توضیحاتی ارایه کرد.
او با اشاره به روش آبیاری قطره ای و بیان این نکته که از این روش تنها می توانبرای گیاهان ردیفی و درختان استفاده کرد و در مورد محصولات با کشت متراکم کارآیی ندارد، خاطرنشان کرد: در این روش، فقط مساحت بسیار محدودی از مزرعه آبیاری می شود. در حقیقت آب در نزدیکی منطقه توسعه ریشه به زمین نفوذ می کند و به همین دلیل راندمان آبیاری در این روش بسیار بالاست.
این کارشناس ارشد آبیاری و زهکشی، سیستم آبیاری قطره ای را به شدت نسبت به گرفتگی قطره چکان ها حساس خواند و تاکید کرد: در سیستم آبیاری قطره ای برای جلوگیری از گرفتگی قطره چکان ها حتما باید یک ایستگاه فیلتراسیون مناسب طراحی شود.
گفتنی است نشست های علمی کتابخانه حسینیه ارشاد هر ۲ هفته یک بار، روزهای پنج شنبه در محل این کتابخانه برگزار می شود و حضور علاقه مندان در این نشست ها آزاد است