پنبه کاران از مشکلات مي گويند
روزگارخاکستري «طلاي سفيد» در رشتخوار
خراسان رضوي - مورخ شنبه 1391/06/25 شماره انتشار 18217
نويسنده: حسين خاکشور
عکس:خاکشور

وجود بيش از ۱۵هزار تن پنبه محلوج تصفيه شده در کارخانجات پنبه رشتخوار (به دليل واردات بي رويه اين محصول از کشورهاي خارجي) موجبات نارضايتي پنبه کاران رشتخواري را فراهم کرده است، چنان که روزگار امروز طلاي «سفيد» در اين ديار رنگ خاکستري پيدا کرده است.

يکي از پنبه کاران رشتخوار به خبرنگار ما گفت: دولت با صفر کردن تعرفه واردات اين محصول اساسي در کشور، کمر کشاورزان پنبه کار را در فصل برداشت اين محصول شکست و پنبه توليدي کشاورزان روي دست آنان ماند. «هادي شادفر» افزود: به دليل مشکلاتي که در زمينه زراعت و بازار اين محصول توليدي در کشور و منطقه به وجود آمد، هزاران تن محلوج (پنبه تصفيه شده) از سال گذشته روي دست پنبه کاران و مالکان تعدادي از کارخانه هاي پنبه پاک کني رشتخوار مانده است. وي افزود: اين ميزان محلوج که بخشي از توليدات سال گذشته محسوب مي شود، از ۹ ماه پيش به علت امتناع نساجي ها از خريد محصول، افت شديد قيمت، و بي توجهي و فقدان حمايت برخي مسئولان، در محوطه کارخانه پنبه پاک کني بخش جنگل انبار شد.

وي گفت: اين مقدار محلوج که با زحمات طاقت فرسا و شبانه روزي کشاورزان پنبه کار منطقه و با صرف هزينه هاي هنگفت استحصال شد، بدون آن که گرهي از گره هاي اقتصادي را بگشايد، به حال خود رها شد.وي گفت: توليدکنندگان پنبه و محلوج در بخش «جنگل» با هدف اين که هم از اين طريق امرار معاش کنند و هم صنايع نساجي داخلي را از وابستگي به کشورهاي ديگر بي نياز و به پيشرفت و تعالي ايران اسلامي کمک کنند، با دستان پينه بسته خود و تحمل مشقت هاي فراوان، آن را توليد کردند. يک عضو شوراي اسلامي در احمد آباد آستانه هم دراين زمينه گفت: حدود ۳۰ سال است که در توليد و بازرگاني محصول پنبه و محلوج فعاليت مي کنم، متأسفانه با وضع موجود، صنعت پنبه در اين منطقه رو به افول و نابودي است.

«حسين اماني» افزود: کاشت پنبه از دير باز در اين منطقه رايج بوده و سابقه آن به حدود ۶۰ سال قبل باز مي گردد و در اين مدت با فراز و نشيب هاي زيادي همراه بوده است و به علت رونق زراعت پنبه و اختصاص بخش عمده اي از زمين هاي کشاورزي به کشت و زرع پنبه، زماني اين سرزمين به سرزمين «طلاي سفيد» مشهور بود. وي اضافه کرد: بر اساس آمار موجود، حدود ۲۵ سال پيش به علت حمايت هايي که از توليدکنندگان مي شد، زراعت پنبه با اختصاص نزديک ۲۰ هزار هکتار از زمين هاي منطقه به خود، محصول عمده منطقه محسوب مي شد و از نظر وسعت کشت در جايگاه دوم استان خراسان قرار داشت. وي ادامه داد: متأسفانه در سال هاي اخير به علت کم توجهي به کشاورزان پنبه کار، نابه ساماني در بازار پنبه، کاهش تعرفه واردات پنبه از خارج و به تبع آن افت چشمگير نرخ «وش» و «محلوج» پنبه توليد داخل، کشاورزان انگيزه چنداني براي کشت پنبه ندارند و از سطح زير کشت پنبه به مقدار قابل ملاحظه اي کاسته شده است. يک کشاورز پنبه کار هم در جنت آباد جنگل، با تأکيد بر ضرورت حمايت از سرمايه گذاران و توليدکنندگان داخلي، تصريح کرد: با وجود آن که مقدار قابل توجهي از محلوج توليدي داخل، بدون مشتري است، براي تأمين نياز نساجي ها، با مجوز دولت، محلوج و پنبه از برخي کشورهاي ديگر از جمله ازبکستان وارد کشور مي شود و از اين طريق ارز از کشور خارج مي شود. اين سرمايه گذار بخش خصوصي گفت: مديران دستگاه هاي دولتي، بايد با مورد توجه قرار دادن فرمايش رهبري، مبني بر «توليد ملي، حمايت از کار و سرمايه ايراني» نگذارند افراد سودجو و فرصت طلب، با اعمال برخي سياست هاي غلط، دسترنج توليدکنندگان را به تاراج ببرند.

«محمدرضا نادي زاده» يکي از کشاورزان باسابقه اين شهرستان نيز گفت: به علت رونقي که صنعت پنبه در سال هاي گذشته داشت و افزايش سطح زير کشت و توليد «وش»، ۲ واحد کارخانه پنبه پاک کني با ميلياردها ريال سرمايه گذاري بخش خصوصي و دولتي در اين منطقه تأسيس و راه اندازي شد که ده ها نفر در اين واحدهاي صنعتي به طور مستقيم اشتغال داشتند. وي افزود: متأسفانه با وضعيت پيش آمده و حمايت ضعيف متوليان از کارخانه داران و پنبه کاران، هم اکنون علاوه بر کاهش سطح زير کشت پنبه، فقط ۲ واحد از اين کارخانه ها، به صورت نيمه فعال داير است.

وي تصريح کرد: زماني بيشتر زمين هاي کشاورزي منطقه، به کشت پنبه اختصاص مي يافت و هزاران نفر از اين راه درآمد کسب مي کردند و اقتصاد بخش جنگل و شهرستان رشتخوار به شدت به صنعت پنبه و توليد اين محصول استراتژيک وابسته بود اما اکنون متأسفانه سطح زير کشت کاهش يافته است. وي ادامه داد: هم اکنون به علت واردات پنبه خارجي، کارخانجات ريسندگي و بافندگي، تمايلي به خريد محلوج داخلي ندارند. وي کاهش و صفر کردن تعرفه واردات پنبه و محلوج را در فصل برداشت محصول داخلي، عامل جدي در ايجاد چنين وضعيتي دانست و ادامه داد: با صفر کردن تعرفه واردات پنبه، ضربه مهلکي به پيکر صنعت پنبه کشور وارد شد و هرگونه يارانه اي هم که دولت در آينده پرداخت کند، ديرهنگام و زمان بر خواهد بود. به همين دليل بايد هرچه سريع تر تعرفه واردات دوباره افزايش يابد تا قيمت هاي داخلي به حد تعادل خود رسيده و کشت طلاي سفيد بار ديگر در کشور رونق گيرد. وي، وضع فعلي را زنگ خطري براي استقبال نکردن کشاورزان از توليد پنبه در سال هاي آينده دانست و افزود: اگر حمايت واقعي از زارعان صورت نگيرد، وضعيت صنعت پنبه در آينده بدتر از وضع کنوني خواهد شد.

«حسين اماني» از کشاورزان پرسابقه روستاي احمدآباد، نيز مي گويد: در حالي که هنوز بيشتر محلوج توليدي پارسال به فروش نرفته است، برداشت پنبه امسال شروع شده است و معلوم نيست با اين روند چه سرنوشتي در انتظار پنبه کاران است. وي با بيان اين که توليد هر يک کيلو محلوج، ۳۸ هزار و ۸۰۰ ريال هزينه دارد، ادامه داد: به خاطر نخريدن محلوج، کشاورزان زيادي در اين شهرستان ورشکست شده اند.

وي افزود: از حدود ۱۲سال گذشته، به علل مختلف از جمله حمايت نکردن از پنبه کاران، واردات بي رويه از خارج، بالا بودن هزينه تمام شده، کاهش بهره وري و پايين بودن قيمت خريد نسبت به محصولات رقيب، سطح زير کشت پنبه در اين منطقه سير نزولي به خود گرفته است. وي، به نقش صنعت پنبه در اشتغال زايي و رونق اقتصاد کشور نيز اشاره و عنوان کرد: پنبه از مهم ترين محصولات کشاورزي است که علاوه بر تأمين مواد اوليه صنايع نساجي و روغن کشي در اشتغال زايي بخش کشاورزي، صنعت و بازرگاني نيز نقش مهمي ايفا مي کند. بنابراين بايد بيشتر مورد توجه قرار گيرد و تصميماتي که در اين زمينه از جمله براي تعيين تعرفه واردات گرفته مي شود، سنجيده تر و در راستاي مصالح کشاورزان باشد. يک کارشناس کشاورزي نيز در اين باره گفت: يکي از مسائلي که صنعت پنبه را تهديد مي کند واردات بي رويه است. البته کسي مخالف واردات نيست و به ميزان نياز صنعت بايد پنبه وارد شود؛ ولي اين که در فصل برداشت «وش» تعرفه هاي واردات صفر مي شود، به معني رشته کردن تلاش پنبه کاران است. وي که خواست نامش در گزارش ذکر نشود، کمبود نقدينگي، توسعه نيافتن مکانيزاسيون، محدود بودن صنايع وابسته، کمبود مراکز تکثير و توليد بذر، افت ظرفيت، کاهش سطح زير کشت، پايين بودن قيمت و سنتي بودن کشت و زرع را مهم ترين مشکلات پنبه کاران بيان کرد. وي کمبود کارگر در فصل برداشت، بالا بودن هزينه هاي توليد، اقتصادي نبودن توليد و کمبود برنامه هاي منسجم در وزارت جهاد کشاورزي براي حمايت و شکوفايي صنعت پنبه را از مهم ترين مشکلات مي داند.وي، با اظهار نگراني از روند نزولي سطح کشت پنبه در منطقه، ادامه داد: کشاورزان به علت مقرون به صرفه نبودن پنبه، ذرت دانه اي، بذري و علوفه اي را در سال هاي اخير جايگزين زراعت پنبه کرده اند که اين کار بستري براي شيوع انواع بيماري ها در مزارع غلات، کاهش شديد ميزان توليد گندم و جو و نيز از بين رفتن حاصل خيزي خاک است.

رئيس کارخانه پنبه پاک کني «سفيد وش» جنت آباد جنگل نيز مي گويد: به نظر مي رسد اوضاع خوبي در انتظار پنبه کاران و کارخانه هاي پنبه پاک کني کشور نيست. «علي اکبر مومني» گفت: مسئولان کشاورزي و اقتصادي کشور بايد از نابودي و بيکاري هزاران نفر فعال در بخش کشاورزي براي برداشت محصول جلوگيري کنند.وي گفت: دولت بايد هرچه سريع تر جلوي واردات بي رويه پنبه را در کشور بگيرد و تعرفه اي سنگين براي واردات پنبه به منظور حمايت از توليدات داخلي منظور شود. وي با اشاره به سخنان مقام معظم رهبري در راستاي حمايت از توليد و سرمايه ملي گفت: سالانه بيش از ۲۰ هزار تن پنبه در شهرستان توسط پنبه کاران توليد مي شود و حمايت دولت از اين محصول، موجب شکوفايي اقتصاد کشور و توليدات نساجي خواهد شد.

يک کشاورز پنبه کار جنگلي نيز به خبرنگار ما مي گويد: دولت بايد هر ساله در آستانه برداشت محصول پنبه از کشاورزان حمايت کند.«حسن حسيني» گفت: با واردات بيش از حد پنبه در هنگام برداشت محصول استراتژي پنبه رغبت کشاورزان براي برداشت اين محصول کاهش مي يابد.عضو انجمن صنفي کشاورزان رشتخوار نيز گفت: هزينه توليد پنبه در حال حاضر با وضعيت پيش آمده بيشتر شده است.«حسين چوپان» گفت: دولت بايد به کشاورزان بگويد نياز کشور به اين محصول چقدر است تا کشاورزان هم اقدام کنند و اين گونه نقره داغ نشوند و زحمات بيش از ۶ هزار کشاورز پنبه کار اين شهرستان در فصل برداشت اين محصول از بين نرود.رئيس اداره توليدات گياهي رشتخوار نيز در ادامه مي گويد: با اصلاح الگوي کشت پنبه، در حال حاضر کشت پنبه در شهرستان رشتخوار در مقايسه با سال گذشته ۲۰ درصد افزايش يافته است. «ابراهيم اسدي» افزود: در حال حاضر ۷ هزار هکتار از زمين هاي کشاورزي در اين شهرستان زير کشت پنبه رفته است. وي تصريح کرد: برداشت اين محصول در آبان ماه در اين شهرستان آغاز مي شود که پيش بيني مي شود شاهد توليد تا سقف بيش از ۱۶ هزار تن «وش» باشيم