دلايل نابينايي در کشور
نويسنده: عظيمي مروي

همه ساله ۱۵ اکتبر تحت عنوان روز جهاني نابينايان گرامي داشته مي شود. استفاده از عصاي سفيد به عنوان وسيله کمکي براي رفت و آمد نابينايان از قرن ها پيش متداول بوده است ولي استفاده از آن به شکل امروزي و به عنوان نمادي براي شناخت نابينايان به بعد از جنگ جهاني اول برمي گردد. به همين منظوردر صفحه خانواده و سلامت به مهم ترين عوامل نابينايي در کشور و توصيه هايي که مي توان به هنگام مواجهه با يک فرد نابينا کرد، مي پردازيم.
دکتر محمدکريم اسماعيلي، چشم پزشک و فوق تخصص قرنيه درباره مهم ترين دلايل نابينايي در ايران به خراسان مي گويد: آب سياه، آب مرواريد و ديابت مهم ترين دلايل نابينايي در کشور ماست اين ۳ بيماري شايع ترين بيماري هاي مرتبط با نابينايي است. البته تراخم و کمبود ويتامين A نيز باعث نابينايي مي شود اما در شرايط کنوني اين ۲ عامل کمتر نقش دارند. در بيماري هاي مربوط به قرنيه لکه قرنيه و استفاده از لنزهاي مشترک مي تواند به آسيب قرنيه و به نابينايي منجر شود.وي درباره آب سياه و علت بروز آن مي گويد: آب سياه معمولا در سنين بالاي ۴۰ سال بيشتر ديده مي شود و بيماري بدون هيچ علامتي پيشرفت کرده و بينايي فرد را از بين مي برد. به همين علت است که توصيه اکيد ما اين است که افراد بالاي ۴۰ سال حتما بايد سالي يک بار به چشم پزشک مراجعه کنند تا از بروز اين بيماري درآن ها جلوگيري شود. در واقع علت اين بيماري بالا رفتن فشار چشم است و با اندازه گيري فشار داخل چشم به راحتي مي توان مانع پيشرفت بيماري شد. اما اغلب مبتلايان دير مراجعه مي کنند و در موارد بسياري کار چنداني نمي توان براي بيمار انجام داد. در درمان تلاش ما بر اين است که از پيشرفت بيماري جلوگيري کنيم و تخريب اعصاب بينايي ادامه پيدا نکند. البته ممکن است شدت بيماري در۲ چشم متفاوت باشد و درمان بسته به پيشرفت بيماري متفاوت خواهد بود.اين چشم پزشک درباره آب مرواريد به عنوان يکي ديگر از عوامل نابينايي در ايران مي گويد: شايع ترين عملي که در ايران روي چشم انجام مي شود آب مرواريد است. به تازگي با بهبود امکانات در ايران کمتر بيماري در اثر ابتلا به آب مرواريد نابينا مي شود مگر بيماراني که مراجعه نمي کنند يا معالجات خود را دنبال نمي کنند و ابتلا به آب سياه در آن ها باعث از دست رفتن بينايي مي شود. اين بيماري بيشتر در افراد مسن ديده مي شود هر چند ممکن است برخي جوان ها را نيز درگير کند.علت اين بيماري در تغييرات پروتئين چشم نهفته است و زماني که شفافيت عدسي با افزايش سن از بين برود آب مرواريد به وجود مي آيد. در مورد مبتلايان به ديابت نيز بايد گفت ديابت نوع ۲ بيشتر در افراد بالاي ۴۰ سال مشاهده مي شود البته در افراد زير ۴۰ سال نيز ديابت نوع۱ بروز پيدا مي کند. يکي از اعضايي که درگير ديابت مي شود شبکيه است. بيمار در اين شرايط خون ريزي مي کند به تدريج به شبکيه آسيب وارد مي کند و شبکيه را از بين مي برد. توصيه ما به بيماران ديابتي اين است که حداقل سالي يک بار به چشم پزشک مراجعه کنند. معمولا مبتلايان به ديابت از اين موضوع اطلاع ندارند و پس از پيشرفت بيماري و درگير شدن شبکيه مراجعه مي کنند. درمان توسط ليزر يا آمپولي تحت عنوان آوازريس انجام مي شود و درصدي از آن ها که به موقع مراجعه نکردند بينايي خود را از دست مي دهند.دکتر اسماعيلي با اشاره به تصورات نادرستي که بيماران ديابتي درباره بيماري خود دارند مي گويد: بسياري از ديابتي ها با اين تصور که چون قندشان تحت کنترل است پس چشمشان آسيبي نمي بيند از مراجعه به موقع به متخصص خودداري مي کنند. در صورتي که همه ديابتي ها در خطر درگير شدن شبکيه قرار دارند و بايد حتما سالي يک بار به چشم پزشک مراجعه کنند و به تشخيص پزشک نوبت بعدي مراجعه را جلوتر بيندازند. نکته اين جاست که متاسفانه هنوز هستند عده اي که به علايم ديابت بي توجهي مي کنند و وقتي براي درمان مراجعه مي کنند که اعضاي بدنشان به شدت درگير بيماري شده است. البته ممکن است شدت درگيري دو چشم با هم متفاوت باشد و درمان هم طبيعتا متفاوت خواهد بود.وي درباره بهداشت چشم و نکاتي که عموم مردم بايد به آن توجه کنند اشاره مي کند: توصيه ما اين است که هيچ گاه لنز مشترک استفاده نکنند. استفاده از لنز آموزش مي خواهد و کسي که بلد نيست لنز بگذارد ممکن است به چشم خود آسيب بزند. از طرفي لنز مشترک باعث آلودگي و بيماري هاي چشمي مي شود. ميکروب هاي موجود در بدن هر فردي ممکن است براي خودش بيماري زا نباشد اما در صورت انتقال به ديگري به وي آسيب وارد کند. بنابراين استفاده از لنز مشترک شانس عفونت و التهاب چشم را افزايش مي دهد و بايد با افزايش اطلاع رساني مانع اين کار شد. تمامي افراد بالاي ۴۰ سال حتي اگر مشکل بينايي ندارند بايد به چشم پزشک مراجعه کنند.به خانم ها هم توصيه مي شود از لوازم آرايشي غيراستاندارد براي چشم ها هرگز استفاده نکنند و لوازم يکديگر را به کار نبرند. استفاده از عينک آفتابي و کلاه لبه دار نبايد فراموش شود و معاينه شبکيه و گرفتن فشار چشم به خصوص در افراد بالاي ۴۰ سال توصيه اکيد ماست که بايد جدي گرفته شود. بيماري هايي نظير فشار خون، قند و روماتيسم نيز بايد تحت کنترل باشند تا سلامت چشم را به خطر نيندازند
باغ ملی شهرستان تربت حیدریه