شرکتهاي نيشکر خوزستان درآستانه ورشکستگي هستندکشت گندم در مزارع نيشکر

به گزارش مهر در اهواز، بخش جلگه اى خوزستان که از آبرفت هاى رودخانه هاى کارون، دز، کرخه و جراحى تشکيل شده است به علت دارا بودن شرايط مناسب از جمله خاک هاى رسوبى (با و جود املاح شور)، آب کافي، آفتاب درخشان و روزهاى طولانى منطقه اى بسيار مستعد براى کشت نيشکر به شمار مى رود.
بنا به گفته بسيارى مورخين ، رواج کشت نيشکر در ايران از زمان اشکانيان شروع شده است به همين دليل آغاز اهميت دادن به کشت نيشکر در خوزستان را بايد در دوره هاي قبل از اسلام و در دوره سلسله ساسانيان جست.
آبادانى مزارع نيشکر خوزستان از قرون اوليه تا قرن پنجم و ششم هجرى در شهرهاى شوشتر، شوش، جندى شاپور و اهواز باقى بوده، اما کم کم اين رونق رو به زوال نهاد و به توليد محلى بسنده شد.
در همان زمان که خوزستان مهد نيشکر و انبار شکر ايران بود، در شمال کشور در ناحيه مازندران کشت نيشکر به طور محدود انجام مى گرفت و تهيه شکر به صورت ابتدايى صورت مى پذيرفت که به هيچ وجه قابل قياس با صنعت قند و شکر سازى خوزستان نبود.
تاريخچه تاسيس شرکت نيشکر و توسعه صنايع جانبي خوزستان
به سبب نياز روز افزون کشور به شکر و جلوگيرى از واردات بي رويه اين محصولات پر مصرف در سال 1362 شوراى شکر تشکيل شد و به دنبال مطالعاتى که از سال 1363 تا 1365 توسط صندوق مطالعات نيشکر صورت گرفت، ضرورت تاسيس شرکت توسعه نيشکر و صنايع جانبى در استان خوزستان به تصويب دولت رسيد.
در نهايت اين شرکت در سال 1369 تاسيس شد و اجراى طرح مطالعاتى مذکور را بر عهده گرفت که در آن ساخت هفت کارخانه شکر با توليد سالانه 700 هزار تن شکر، هفت کارخانه خوراک دام با توليد سالانه 700 هزار تن خوراک دام، چهار کارخانه کاغذ با توليد سالانه 350 هزار تن کاغذ چاپ و تحرير، يک کارخانه تخته صنعتى با توليد سالانه 100 هزار تن تخته نيمه سنگين (صنعتي) ، يک کارخانه خميرمايه با توليد سالانه 10 هزارتن خميرمايه و يک کارخانه الکل با توليد سالانه 33 ميليون ليتر الکل پيش بيني شده بود.
طبق اهداف تاسيس شرکت توسعه نيشکر خوزستان اهداف اقتصادي فراواني براي اجراي اين طرح عنوان شده بود که مي توان در اين خصوص به تامين شکر مصرفى حدود 28 ميليون نفر با مصرف سرانه 25 کيلوگرم در سال، تامين کاغذ مصرفى حدود 27 ميليون نفر با مصرف سرانه 13 کيلوگرم در سال، تامين تخته صنعتى (MDF) مصرفى حدود 19 ميليون نفر با مصرف سرانه 2.5 کيلوگرم در سال، فراهم آوردن امکانات توليد 80 هزار تن گوشت قرمز با استفاده از خوراک دام توليدى که با مصرف سرانه 15 کيلوگرم، گوشت مورد نياز 4.5 ميليون نفر از جمعيت کشور فراهم مى شود، توليد محصولات بيوتکنولوژى (مانند خمير مايه، الکل و...) که هم مصرف داخلى دارد و هم قابل صدور به خارج از کشور است و همچنين ايجاد بيش از 50 هزار شغل (حدود 25 هزار شغل مستقيم و بيش از 25 هزار شغل غير مستقيم) اشاره کرد.
در همان زمان زمين هاي فراواني در بين شهرهاي آبادان و اهواز از مردم خريداري شد تا اين مناطق به کشت نيشکر و توليد صنايع جانبي آن اختصاص يابد و زمينهايي که اغلب باير بودند به مزارع عظيم نيشکر تبديل شود.
اين کار صورت گرفت و اميدواري فراواني ايجاد شد که اين شرکت با هفت کارخانه توليد شکر بتواند ضمن رساندن کشور به خودکفايي در زمينه توليد و قطع وابستگي به کشورهاي بيگانه، باعث رونق منطقه و رشد اقتصادي کشور شود.
اما اکنون مدتهاست که شرکت توسعه نيشکر و صنايع جانبي با مشکلات عديده اي مواجه است که دست يافتن به چشم انداز ترسيم شده براي آينده آن را غير ممکن جلوه مي کند و اين چشم انداز محقق نمي شود مگر با حمايت جدي و عملي دولت از اين صنعت سود آور.
يکي از جدي ترين مشکلات اين صنعت اين است که شکر توليد شده کارخانجات آن توسط دولت خريداري نمي شود و به جاي آن شکر از کشورهاي خارجي وارد کشور مي شود چرا که به گفته دولت هزينه واردات شکر بسيار کمتر از هزينه خريد آن از شرکت هاي داخلي است به همين دليل اکنون وضعيت به گونه اي است که طبق آخرين آمار 13 هزار تن شکر در انبارهاي توليد شرکت هاي توليد شکر در خوزستان بدون استفاده باقيمانده و اين شرکت ها در انتظار نگاه دولت براي خريد اين شکرها هستند.
در دومين سفر هيئت دولت به استان خوزستان رئيس جمهور قول خريد اين ميزان شکر از کارخانجات توليد آن در استان خوزستان را داد اما ظاهرا اين وعده تا به امروز محقق نشده يا اينکه تنها بخش اندکي از آن محقق شده است به همين دليل مشکلات اين کارخانجات همچنان به قوت خود باقي مانده است.
به خطر افتادن 23 هزار فرصت شغلي
نماينده مردم اهواز در مجلس که به شدت پيگير حل مشکل کارخانجات توليد شکر خوزستان بوده است در اين خصوص گفت: اکنون 23 هزار نفر در اين کارخانجات مشغول بکار هستند و اگر اين صنايع به هر دليلي نتوانند به حيات توليدي و اقتصادي خود ادامه دهند وضعيتي فاجعه بار در استان خوزستان رخ مي دهد به همين دليل اين نياز به شدت احساس مي شود که دولت در قبال اين صنايع نيشکر خوزستان با احساس مسئوليت بيشتري وارد ميدان شود.
سيد شريف حسيني افزود: در مدت اخير به علت اينکه شکر توليدي کارخانجات شکر خوزستان توسط دولت خريداري نشده است اين واحدهاي توليدي با وضعيتي بحراني و ترحم برانگيز مواجه شده اند به گونه اي که در اغلب موارد کارکنان اين واحدها مدت شش ماه حقوق عقب افتاده دارند.
وي توضيح داد: هنگامي که قرار بود اين صنايع راه اندازي شود، حمايت معقولانه اي از آنها صورت گرفت تا شرکت توسعه نيشکر و صنايع جانبي در خوزستان پا بگيرد و اين اميدواري ايجاد شد که اين واحدهاي عظيم توليد شکر و صنايع جانبي نيشکر بتوانند بسياري از مشکلات استان و کشور به خصوص در زمينه شکر را حل کنند ولي اکنون مدتهاست اين شرکتهاي توليد از نگاه رافت آميز دولت بي بهره مانده اند.
کشت گندم به جاي نيشکر
نماينده مردم اهواز در مجلس عنوان کرد: اکنون اين شرکت ها با داشتن چندين هزار هکتار مساحت کشت نيشکر به روزگاري مبتلا شده اند که براي تامين هزينه هاي جاري و به خصوص پرداخت مطالبات معوقه کارکنان خويش مجبور به کشت گندم در مزارع خود شده اند و اين حالت با هيچ عقل و منطقي جور در نمي آيد که زمينهايي که براي توليد محصولي مهم در عرصه داخلي و بين المللي آماده شده اند به کشت گندم اختصاص يابند.
حسيني با اشاره به اينکه بايد براي کاهش بهاي تمام شده توليد شکر در سريع ترين وقت ممکن صنايع جانبي شرکت توسعه نيشکر خوزستان راه اندازي شود، گفت: هدف از راه انداري شرکت توسعه در کنار توليد شکر، توليد محصولات جانبي همانند خوراک دام، کاغذ، تخته صنعتى، خميرمايه و الکل از ضايعات نيشکر بود در حاليکه اکنون صنايع جانبي خاصي در اين شرکت توليد نمي شود و راه اندازي آنها بدون حمايت و سرمايه گذاري آنها ميسر نخواهد شد.
وي عنوان کرد: محصولات پيش گفته که از ضايعات نيشکر توليد مي شود بسيار مهم و حياتي هستند و کاربردهاي فراواني براي کشور دارند که علاوه بر توليد اشتغال، بسياري از نيازهاي کشور که اغلب آنها از خارج از کشور وارد مي شود را تامين مي کنند و مي توانند در حد قابل ملاحظه اي هزينه توليد شکر در اين شرکتها را به علت احياي ضايعات توليد شده آن کاهش داد.
نماينده مردم اهواز اضافه کرد: واقعيت اين است که خود دولت بايد براي راه اندازي اين صنايع جانبي بيش از هر کس ديگري پيشقدم باشد نه اينگونه جواب درخواستهاي ملتمسانه مديران شرکت توسعه نيشکر براي خريد شکر را با واردات آن جواب دهد.
کوتاه شدن دست مافياي شکر از منافع غيرمشروع
عضو کميسون صنايع مجلس تاکيد کرد: اگر شکر توليدي کارخانجات نيشکر خوزستان از سوي دولت خريداري شود، کشور تا حدي فراواني از واردات اين محصول بي نياز مي شود و اين موضوع باعث مي شود دست مافياي شکر از دستيابي به منافع سرشار و بي حساب و کتاب ناشي از واردات بي رويه آن به کشور قطع شود.
وي افزود: بي شک يکي از عواملي که اجاره نمي دهد کارخانجات داخلي به توليد شکر بپردازند مافياي شکر هستند که با اقدامات خود اجازه نفس کشيدن به صنايع داخلي را نمي دهند و ما در خوزستان انتظار داريم دولت با حمايت قاطع خود از شکر داخلي دست اين افراد سود جو را از اين درآمدهاي نامشروع کوتاه کند.
حسيني اضافه كرد: دولت به جاي اينکه پول خريد شکر را به جيب کشورهاي بريزد، با هزينه اي هر چند بيشتر و به صورت چند ساله شکر داخلي را خريداري کند تا کارخانجات توليدي سرپا شوند و در آينده علاوه بر عرضه شکري با قيمت پايين تر، محصولات جانبي آن را نيز روانه باز کنند.
راه حل نجات شرکت هاي توليد شکر
نماينده اهواز در خصوص راه حل هايي که براي نجات کارخانجات توليدي مي تواند از سوي دولت اجرا شود چنين عنوان مي کند: اولين قدم مثبت اين است که دولت به طور قاطع از شرکت توسعه نيشکر و صنايع جانبي تا رسيدن به هدف نهايي يعني توليد محصولات جانبي پيش گفته حمايت کند و در وسط راه اسير حرفهاي نا اميد کننده نشود.
وي افزود: دومين راه حل هم خريد تضميني محصول کارخانجات توليدي شکر به خصوص شکري که هم اکنون در انبارهاي اين شرکتها مانده و خريداري ندارد، است تا اين شرکتها با احياي توان از دست رفته خود بتوانند براي راه اندازي صنايع جانبي با همت بيشتري وارد عمل شوند.
باغ ملی شهرستان تربت حیدریه